Lodewijk Muns

Korte curves

Hebt U er moeite mee? Meer dan drie woorden. Op ‘n rij.
Of vindt U ‘t irritant? Die halve zinnen. In stukjes geknipt.

Iemand bij de redactie van het televisiejournaal schijnt bedacht te hebben dat doorsnee zinsbouw te complex is voor de luisteraar. We hebben het niet over samengestelde zinnen: ook een simpele zin met onderwerp en gezegde is te lang zodra deze een limiet van vier of vijf woorden overschrijdt.

Blijkbaar bestaat hier een misverstand: dat complexiteit direct afhankelijk is van lengte.

Als een zin te lang is. Dan zet je er gewoon. Een punt in.

Dat een zin eenvoudiger zou worden wanneer je deze in stukken knipt is natuurlijk onzin. Een gesproken zin krijgt hoorbaar vorm door prosodie: bij de dubbele punt gaat de stem omhoog, we pauzeren even bij de komma’s, en aan 't eind ronden we af met een neerwaartse buiging. De luisteraar begrijpt zelfs zonder een woord te verstaan hoe de zin in elkaar steekt.

Maar dan die korte zinnetjes. Allemaal dezelfde toon. Zonder structuur.

Eentonig, zeg! - En zielig. Zeurderig.

Met het verschil tussen spreek- en schrijftaal heeft dat niets te maken: de spreektaal kent behalve punten, komma's, dubbele punten en punt-komma's nog allerlei nuances die duidelijk maken waar een zin naartoe gaat, wat hoofdzaak is, wat bijzaak. Geschreven interpunctie is een flauwe afspiegeling van de gesproken prosodie.

Geschreven tekst komt in de lezer tot leven doordat deze innerlijk hoort; onwillekeurig voegt zij prosodie toe. We kunnen zelfs het gevoel krijgen dat we de stem van de auteur waarnemen. Maar misschien zijn er mensen die niets horen; en misschien is dit de oorzaak van het misverstand dat begrijpelijkheid gebonden is aan zinslengte.

Geklooi met de moerstaal. Neerlands trots.

Lodewijk Muns composer, author, pianist